آیا سرمایش یخچال یا فریزر شما کم شده است؟ آیا فن یخچال یا فریزر صدای غیرعادی می‌دهد؟
آیا قسمت بالای یخچال یا فریزر گرم و قسمت پایین آن سرد است؟ آیا مواد غذایی در قسمت بالایی گرم یا آب شده‌اند، اما قسمت پایین همچنان سرد یا منجمد است؟ آیا یخچال یا فریزر شما برفک می زند؟
یکی از دلایل بروز این مشکلات می‌تواند خرابی سیستم برفک‌زدایی یخچال و فریزر (Defrost System) باشد.
در این مقاله با نحوه کار سیستم برفک‌زدایی، قطعات تشکیل‌دهنده آن و مهم‌ترین و شایع‌ترین علت خرابی این سیستم، یعنی سنسور دما (Temperature Sensor) و نحوه تعوض آن آشنا می‌شویم.
چرا یخچال و فریزر به سیستم برفک‌زدایی نیاز دارد؟
در یخچال و فریزرهای بدون برفک یا نوفراست (No Frost)، رطوبت موجود در هوای داخل دستگاه هنگام عبور هوا از روی اواپراتور، روی سطح سرد آن به صورت برفک و یخ جمع می‌شود.
اگر این یخ و برفک به مرور زمان از بین نرود، مسیر عبور هوا مسدود می‌شود و جریان هوای سرد کاهش پیدا می‌کند. در نتیجه ممکن است سرمایش یخچال و فریزر ضعیف شود، فن به یخ و برفک ایجاد شده به روی لوله ها برخورد کند و صدای غیر طبیعی ایجاد کند و دمای قسمت‌های مختلف دستگاه با یکدیگر تفاوت زیادی داشته باشد.
به همین دلیل، در یخچال و فریزرهای نوفراست یک سیستم برفک‌زدایی (Defrost System) وجود دارد که در فواصل مشخص، یخ و برفک جمع‌شده روی اواپراتور را ذوب می‌کند.
یخ و برفک ذوب شده چه می شود؟
تا حالا از خود پرسیده اید که آب موجود در مخزن پلاستیکی پشت یخچال و فریزر از کجا می آید؟
درست حدس زدید. در حقیقت در تمامی مدل های بدون برفک مخزن پلاستیکی پشت یخچال و فریزر وجود دارد که یخ و برفک آب شده، توسط یک لوله باریک از درون یخچال به محفظه پشت یخچال هدایت شده و درون ظرف پلاستیکی جمع می شود و چون مقدار آب کم است قبلا از پر شدن ظرف بخار می شود.
سیستم برفک‌زدایی یخچال و فریزر چگونه کار می‌کند؟
در یخچال و فریزرهای قدیمی‌تر، کنترل برفک‌زدایی معمولاً توسط یک تایمر مکانیکی (Mechanical Defrost Timer) انجام می‌شد.
تایمر پس از گذشت یک مدت مشخص، کمپرسور و فن را متوقف می‌کرد و برق المنت برفک‌زدایی (Defrost Heater) را وصل می‌کرد. المنت برای مدت محدودی گرم می‌شد و یخ‌های جمع‌شده روی اواپراتور را ذوب می‌کرد.
زمان‌بندی این سیستم بسته به مدل دستگاه متفاوت است و در بسیاری از یخچال‌ها چرخه برفک‌زدایی تقریباً هر چند ساعت یک‌بار انجام می‌شد. مدت روشن بودن المنت نیز به طراحی دستگاه و وضعیت سیستم حفاظتی آن بستگی داشت.
یکی از محدودیت‌های این روش این بود که تایمر مکانیکی بر اساس یک برنامه زمانی مشخص عمل می‌کرد و الزاماً میزان واقعی برفک روی اواپراتور را تشخیص نمی‌داد. بنابراین ممکن بود چرخه برفک‌زدایی در زمانی انجام شود که برفک زیادی روی اواپراتور وجود نداشت.
برفک‌زدایی در یخچال‌های جدید چگونه انجام می‌شود؟
در مدل‌های جدیدتر، کنترل عملکرد یخچال و فریزر توسط برد کنترل الکترونیکی (Electronic Control Board) انجام می‌شود.
این برد می‌تواند با استفاده از اطلاعات سنسورها و همچنین شرایط کاری دستگاه، زمان مناسب برای اجرای چرخه برفک‌زدایی را تعیین کند. در بعضی مدل‌ها عواملی مانند دمای اواپراتور، مدت زمان کار کمپرسور و شرایط استفاده از دستگاه نیز در تصمیم‌گیری مؤثر هستند.
برای مثال، اگر در مدت طولانی درِ یخچال یا فریزر باز نشود، رطوبت کمتری وارد دستگاه می‌شود و در نتیجه برفک کمتری روی اواپراتور تشکیل خواهد شد. در چنین شرایطی ممکن است نیاز به اجرای مکرر چرخه برفک‌زدایی کمتر شود.
بنابراین سیستم‌های جدید می‌توانند نسبت به سیستم‌های کاملاً زمان‌بندی‌شده، کنترل دقیق‌تری روی برفک‌زدایی داشته باشند.
اثر افت ولتاژ بروی لباسشویی
موتورهای بدون زغال یا BRUSHLESS
مضرات و خطرات استفاده از تبدیل سه شاخه برق به دو شاخه
معایب و خرابی های لوازم خانگی ناشی از استفاده از محافظ برق
چگونه موتور اینورتر لباسشویی بدون تاخو(تاکومتر-تاکوژنراتور) کار می کند
سنسور برفک‌زدایی چگونه کار می‌کند؟
در بسیاری از یخچال و فریزرها، برای تشخیص دمای اواپراتور از ترمیستور (Thermistor) استفاده می‌شود.
ترمیستور نوعی مقاومت الکتریکی است که مقدار مقاومت آن با تغییر دما تغییر می‌کند. دو نوع اصلی ترمیستور عبارت‌اند از:
- NTC : با افزایش دما، مقاومت آن کاهش پیدا می‌کند.
- PTC : با افزایش دما، مقاومت آن افزایش پیدا می‌کند.
در بسیاری از یخچال و فریزرها، سنسورهای دما از نوع NTC هستند؛ اما نمی‌توان بدون توجه به مشخصات فنی، هر سنسور NTC را جایگزین سنسور دستگاه کرد.
مقدار مقاومت سنسور در دماهای مختلف، منحنی تغییرات مقاومت، نوع اتصال و مشخصات برد کنترل باید با سنسور اصلی سازگار باشد.
آیا سنسور یخچال، لباسشویی و ظرفشویی یکی است؟
ممکن است سنسورهای مورد استفاده در یخچال، فریزر، لباسشویی و ظرفشویی از نظر ظاهری شبیه یکدیگر باشند و حتی همگی از نوع NTC باشند، اما این به معنی قابل تعویض بودن آنها نیست.
هر دستگاه ممکن است از سنسوری با مقدار مقاومت، منحنی دمایی و مشخصات متفاوت استفاده کند. بنابراین سنسور باید مطابق مشخصات فنی دستگاه و سنسور اصلی انتخاب شود.
روش تست و آزمایش سنسور دما یا ترمیستور با اهم متر
قطعات تشکیل‌دهنده سیستم برفک‌زدایی
سیستم برفک‌زدایی بسته به مدل و طراحی یخچال می‌تواند از چند قطعه اصلی تشکیل شده باشد:
- برد کنترل الکترونیکی (Electronic Control Board)
- المنت برفک‌زدایی (Defrost Heater)
- سنسور دما یا ترمیستور (Temperature Sensor / Thermistor)
- فیوز حرارتی یا ترموفیوز (Thermal Fuse)
- ترمودیسک یا ترموستات برفک‌زدایی (Defrost Thermostat / Bimetal Thermostat)
البته تمام یخچال‌ها دقیقاً از یک ساختار استفاده نمی‌کنند و ممکن است بعضی از این قطعات در یک مدل وجود نداشته باشند.
برد کنترل الکترونیکی چیست؟
برد کنترل الکترونیکی (Electronic Control Board) را می‌توان مغز سیستم کنترل یخچال دانست.
این برد اطلاعات مورد نیاز را از سنسورها دریافت می‌کند و بر اساس برنامه‌ای که برای آن طراحی شده، عملکرد قسمت‌های مختلف دستگاه را کنترل می‌کند.
کنترل کمپرسور، فن‌ها و سیستم برفک‌زدایی از جمله وظایفی است که در بسیاری از یخچال‌های جدید بر عهده برد کنترل قرار دارد.
المنت برفک‌زدایی چیست؟
المنت برفک‌زدایی (Defrost Heater) یک قطعه گرمایشی است که با عبور جریان برق، حرارت تولید می‌کند.
این المنت معمولاً در نزدیکی اواپراتور قرار دارد و هنگام اجرای چرخه برفک‌زدایی، با تولید گرما باعث ذوب شدن یخ و برفک روی اواپراتور می‌شود.
المنت برفک‌زدایی در واقع یک گرم‌کننده الکتریکی است که برای همین کاربرد و با توان متناسب با طراحی دستگاه ساخته شده است.
ترموفیوز چیست؟
فیوز حرارتی یا ترموفیوز (Thermal Fuse) یک قطعه حفاظتی است که برای جلوگیری از افزایش بیش از حد دما در مدار برفک‌زدایی استفاده می‌شود.
برای مثال، ترموفیوزی که برای دمای مشخصی طراحی شده است، در صورت رسیدن دمای محیط اطراف آن به محدوده عملکرد خود، مدار را قطع می‌کند. معمولا در یخچال و فریزر از ترمو فیوز 73 درجه استفاده می شود.
ترموفیوز برخلاف فیوزهای قابل‌برگشت، معمولاً پس از عمل کردن قابل استفاده مجدد نیست و باید تعویض شود.
وجود ترموفیوز اهمیت زیادی دارد؛ زیرا اگر به هر دلیلی المنت برفک‌زدایی بیش از حد معمول روشن بماند، این قطعه می‌تواند با قطع مدار از افزایش خطرناک دما و احتمال آسیب یا آتش‌سوزی جلوگیری کند.
ترمودیسک چیست؟
ترمودیسک (Thermodisc) که در بسیاری از سیستم‌ها با نام ترموستات بیمتال برفک‌زدایی (Defrost Bimetal Thermostat) شناخته می‌شود، یک قطعه حفاظتی و کنترلی وابسته به دما است.
این قطعه در دمای پایین می‌تواند مدار را وصل نگه دارد و با افزایش دما، مدار را قطع کند.
در برخی سیستم‌های قدیمی‌تر، ترمودیسک در مدار المنت برفک‌زدایی قرار می‌گیرد تا از ادامه کار المنت پس از رسیدن اواپراتور به دمای مشخص جلوگیری کند.
در مدل‌های جدید، بسته به طراحی دستگاه، ممکن است این وظیفه توسط سنسور و برد کنترل الکترونیکی انجام شود و ترمودیسک در ساختار سیستم وجود نداشته باشد.
خرابی سیستم برفک‌زدایی چه علائمی دارد؟
اگر سیستم برفک‌زدایی یخچال یا فریزر دچار مشکل شود، یخ و برفک به مرور روی اواپراتور جمع می‌شود.
با افزایش ضخامت یخ، جریان هوا از روی اواپراتور کاهش پیدا می‌کند و انتقال سرمای تولیدشده به قسمت‌های مختلف دستگاه با مشکل مواجه می‌شود.
در نتیجه ممکن است علائم زیر مشاهده شود:
- کاهش سرمایش یخچال یا فریزر
- گرم شدن قسمت بالایی و سرد ماندن قسمت پایینی
- آب شدن مواد غذایی در بعضی قسمت‌ها
- کاهش جریان هوای خروجی از دریچه‌ها
- ایجاد صدای غیرعادی توسط فن
- برخورد پره فن با یخ‌های تشکیل‌شده
- تشکیل مقدار زیادی یخ و برفک در اطراف اواپراتور
- کارکرد طولانی‌تر کمپرسور
البته این علائم فقط به خرابی سیستم برفک‌زدایی مربوط نمی‌شوند و خرابی فن، مشکل سیستم گردش هوا، سنسورها، برد کنترل، سیستم سرمایش و حتی باز ماندن درِ دستگاه نیز می‌تواند علائم مشابهی ایجاد کند.
شایع‌ترین علت مشکل برفک‌زدایی یخچال و فریزر چیست؟
سیستم برفک‌زدایی از چند قطعه تشکیل شده و خرابی هرکدام از آنها می‌تواند باعث توقف این سیستم شود.
یکی از قطعات مهم و نسبتاً رایج در این بخش، سنسور دمای اواپراتور (Evaporator Temperature Sensor) است.
اگر سنسور دمای اواپراتور مقدار دمای اشتباهی را به برد کنترل گزارش کند، برد ممکن است چرخه برفک‌زدایی را در زمان مناسب اجرا نکند یا آن را به شکل صحیح کنترل نکند.
بنابراین در هنگام بروز مشکل برفک‌زدایی، سنسور باید در کنار سایر قطعات سیستم بررسی شود و نباید بدون آزمایش، خرابی آن را قطعی دانست.
تعویض سنسور برفک‌زدایی یخچال
تعویض سنسور در بسیاری از مدل‌ها کار نسبتاً ساده‌ای است. سنسور معمولاً در نزدیکی یا روی اواپراتور قرار گرفته و با بست یا نگهدارنده مخصوص در جای خود ثابت شده است.
اما یک نکته بسیار مهم وجود دارد:
سنسور جدید باید دقیقاً در محل تعیین‌شده توسط سازنده نصب شود.
محل قرارگیری سنسور روی اواپراتور برای اندازه‌گیری دمای صحیح اهمیت دارد. بنابراین نباید سنسور را صرفاً در نزدیک‌ترین نقطه ممکن به اواپراتور قرار داد.
حتی جابه‌جایی سنسور نسبت به محل اصلی می‌تواند باعث شود دمای اندازه‌گیری‌شده با دمای واقعی نقطه مورد نظر تفاوت داشته باشد و عملکرد سیستم برفک‌زدایی دچار اختلال شود.
چگونه سنسور مناسب یخچال را انتخاب کنیم؟
انتخاب سنسور مناسب یکی از مهم‌ترین مراحل تعمیر سیستم برفک‌زدایی است.
توصیه می‌شود سنسور جدید بر اساس مدل دقیق یخچال، شماره فنی قطعه و مشخصات سنسور اصلی انتخاب شود.
صرفاً شبیه بودن ظاهری سنسور یا یکسان بودن نام آن با سنسور قبلی، برای اطمینان از سازگاری کافی نیست.
برای مثال، اگر سنسور اصلی از نوع NTC باشد، نمی‌توان هر NTC موجود در بازار را جایگزین آن کرد؛ زیرا NTCها در مقادیر مقاومت و منحنی تغییر مقاومت نسبت به دما با یکدیگر تفاوت دارند.
بنابراین در صورت امکان، سنسور اصلی یا شماره فنی آن را به فروشنده قطعات نشان دهید و سنسور مناسب همان مدل را تهیه کنید.
جمع‌بندی
مشکل برفک‌زدایی یخچال و فریزر می‌تواند باعث تجمع یخ روی اواپراتور و در نتیجه کاهش جریان هوای سرد و ضعیف شدن سرمایش دستگاه شود.
سیستم برفک‌زدایی در یخچال‌های مختلف ممکن است از قطعات متفاوتی مانند برد کنترل، المنت، سنسور دما، ترموفیوز و ترمودیسک تشکیل شده باشد.
در صورت خرابی هرکدام از این قطعات، چرخه برفک‌زدایی ممکن است به درستی انجام نشود.
سنسور دمای اواپراتور، به‌خصوص در یخچال‌های دارای کنترل الکترونیکی، یکی از قطعات مهم این سیستم است؛ اما برای تشخیص خرابی آن باید مشخصات سنسور، مقاومت آن در دماهای مختلف و عملکرد مدار کنترل بررسی شود.
همچنین اگر سنسور تعویض شد، محل نصب آن باید دقیقاً مطابق محل سنسور قبلی یا دستورالعمل سازنده باشد.
در نهایت، هرگونه کاهش سرمایش یا تجمع یخ روی اواپراتور الزاماً به معنی خرابی سنسور نیست و برای تشخیص صحیح باید کل سیستم برفک‌زدایی و گردش هوای دستگاه بررسی شود.
برای مشاوره رایگان در پیام رسان بله با ما در تماس باشید.
پرسش‌های مرتبط
مشکل برفک‌زدایی یخچال – فریزر
اگر یخچال یا فریزر شما برفک زیادی روی اواپراتور ایجاد می‌کند و سرمایش آن کاهش پیدا کرده است، ممکن است سیستم برفک‌زدایی دچار مشکل شده باشد. خرابی سنسور، المنت، ترموفیوز، ترمودیسک یا برد کنترل از جمله عواملی هستند که باید بررسی شوند.
یخچال – فریزر من برفک می‌زند؛ علت چیست؟
برفک زدن یخچال و فریزر می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد. در مدل‌های نوفراست، خرابی سیستم برفک‌زدایی یکی از دلایل مهم تشکیل یخ روی اواپراتور است؛ اما خرابی فن، مشکل گردش هوا، خرابی لاستیک در و ورود بیش از حد رطوبت نیز می‌توانند باعث ایجاد یخ و برفک شوند.
علت برفک زدن یخچال – فریزر
علت برفک زدن یخچال و فریزر به نوع دستگاه و محل تشکیل برفک بستگی دارد. در یخچال‌های نوفراست، اگر برفک روی اواپراتور جمع شود و سیستم برفک‌زدایی نتواند آن را ذوب کند، به مرور مسیر گردش هوا مسدود و سرمایش دستگاه ضعیف می‌شود.
دلیل برفک زدن یخچال – فریزر
خرابی المنت برفک‌زدایی، سنسور دما، ترموفیوز، ترمودیسک یا برد کنترل می‌تواند یکی از دلایل برفک زدن یخچال و فریزرهای نوفراست باشد. برای پیدا کردن علت اصلی، باید عملکرد این قطعات بررسی شود.
برفک‌زدایی یخچال – فریزر
برفک‌زدایی یخچال و فریزر یا Defrost فرایندی است که طی آن یخ و برفک جمع‌شده روی اواپراتور ذوب می‌شود. در مدل‌های قدیمی‌تر این فرایند بیشتر با تایمر مکانیکی کنترل می‌شد، اما در بسیاری از مدل‌های جدید برد کنترل الکترونیکی با استفاده از اطلاعات سنسورها و شرایط کاری دستگاه، زمان مناسب برفک‌زدایی را تعیین می‌کند.